حاملگی خارج رحمی

حاملگی خارج رحمی چیست؟

بارداری خارج از رحم یک فرایند کاملاً غیر طبیعی و خطرناک است و این عارضه زمانی اتفاق می‌ افتد که تخمک بارور شده به جای انتقال به بخش داخلی رحم در یکی از لوله‌ های فالوپ به دام افتاده و در همان محدوده لانه گزینی می‌ کند.

حد فاصل بین تخمدان‌ ها و رحم، لوله‌ های فالوپ قرار می‌ گیرند تخمک بارور شده از این مسیر به سمت رحم حرکت می‌ کند تا در جایگاه جدید خود یعنی آندومتر لانه گزینی کند، اما زمانی که این انتقال با مشکل مواجه میشود تخمک لقاح یافته در مسیر لوله‌ های فالوپ قرار گرفته و در همان محدوده باقی می‌ ماند اصطلاحا به چنین اختلالی بارداری خارج از رحم گفته میشود که با علائمی کاملاً مشهود قابل تشخیص است.

تفاوت حاملگی طبیعی و حاملگی خارج رحم

تفاوت حاملگی طبیعی و حاملگی خارج رحم یه صورت زیر است

علائم بارداری خارج از رحم

• قطع شدن قاعدگی
• افزایش درد بسیار زیادی را در یک سمت شکم و در قسمت پایینی آن
• داشتن خونریزی و ترشحات آبکی قهوه‌ ای رنگ
• درد زیاد در قسمت مثانه و سوزش هنگام ادرار کردن

دلایل مختلفی بر بارداری خارج از رحم اثرگذار است مهم است که تمامی این موارد را شناخته تا مبادا هنگام اقدام به بارداری با چنین اختلال خطرناکی مواجه شوید.

مهمترین علل بارداری خارج از رحم

• بیماری التهابی لگن: هرگونه بیماری التهابی لگن می‌ تواند باعث اختلال در عملکرد دستگاه تولید مثل شود
• جراحی در لوله‌ های فالوپ: متخصصانی همچون دکتر سارا ملکشاهی اعمال هرگونه جراحی در لوله‌ های فالوپ را از علل موثر بر بارداری خارج از رحم می‌دانند.
• سابقه قبلی: اگر افراد در گذشته بارداری خارج از رحم را تجربه کرده باشند ممکن است در بارداری‌ های بعدی نیز در معرض چنین آسیبی قرار بگیرند.
• استعمال انواع دخانیات و سیگار کشیدن: اگر بانوان در هنگام اقدام به بارداری و در حین آن از سیگار استفاده کنند قطعاً تاثیرات مخرب آن را به صورت بارداری خارج از رحم تجربه خواهند کرد.
• محدوده سنی: معمولاً این اختلال برای بانوانی که در محدوده سنی ۳۵ تا ۴۰ سالگی قرار دارند بیش از دیگران اتفاق افتاده و سن ارتباط مستقیمی با روند بارداری پرخطر دارد.

راه‌ های تشخیص بارداری خارج از رحم

زمانی که افراد با بارداری خارج از رحم مواجه میشوند قطعاً علائمی را تجربه می‌ کنند که کاملاً غیرطبیعی بوده و وضعیت بدن را به نوعی بهم خواهد زد، اما متخصصان می‌ توانند با معاینات فیزیکی و بررسی ناحیه لگن تا حدودی متوجه شوند که آیا شخص با حاملگی خارج از رحم مواجه است یا خیر، اما برای افزایش دقت کار خود و تشخیص بدون خطا از روش‌ های دیگر نیز استفاده می‌ کنند.

تست بارداری

ساده‌ ترین و مطمئن‌ ترین راه برای بررسی حاملگی خارج از رحم انجام تست بارداری است، متخصصان با انجام آزمایش خون می‌ توانند فاکتورهای مربوطه را اندازه‌ گیری کرده و اگر میزان هورمون‌ های بارداری در خون مشخص شود پزشک وضعیت بارداری را تعیین کرده و اگر حاملگی خارج از رحم باشد به طور دقیق مشخص خواهد شد.

سونوگرافی ترانس واژینال

اما روش‌ دیگر برای بررسی حاملگی خارج از رحم سونوگرافی ترانس واژینال است با انجام این سونوگرافی پزشک محل دقیق بارداری را تعیین کرده و متوجه خواهند شد که تخمک در کدام قسمت لوله‌ های فالوپ به دام افتاده است، برای این نوع تصویربرداری از امواج صوتی استفاده میشود که به این واسطه پزشک تصاویر بسیار دقیقی را از بخش‌ های مختلف رحم دریافت خواهد کرد.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی روش تشخیصی دیگر برای بررسی بارداری خارج از رحم است، متخصصان می‌ توانند یک برش کوچک را در دیواره شکم ایجاد کرده تا بتوانند وضعیت حاملگی را به طور دقیق مشخص کنند.

روش‌های درمان حاملگی خارج رحمی

پس از تایید حاملگی خارج از رحم از آنجایی که افراد درد و محدودیت‌ های زیادی را تجربه می‌ کنند نیاز است که خیلی فوری اقدامات لازم برای اتمام بارداری انجام شود.

متخصصان راه‌ های درمانی مختلفی برای رفع این اختلال در پیش می‌ گیرند که مطابق با وضعیت بیماران و محل قرارگیری جنین متغیر است.

درمان دارویی با متوترکسات

اولین راه برای پایان دادن به حاملگی خارج از رحم مصرف انواع دارو است، متخصصان یک دارو به نام متوترکسات را به بانوان تزریق کرده که از رشد سلولی تخمک جلوگیری می‌ کند این دارو سبب از بین رفتن تخمک خواهد شد.

اما این دارو ممکن است برای همه بانوان کاربرد نداشته باشد و متخصصان با توجه به عوارض احتمالی تشخیص خواهند داد که کدام افراد با وجود حاملگی خارج از رحم کاندیدای مناسب برای استفاده از این دارو هستند.

درمان جراحی لاپاروسکوپی برای برداشت حاملگی یا ترمیم لوله

روش دیگر برای پایان دادن به حاملگی خارج از رحم جراحی لاپاراسکوپی است، متخصصان برای انجام این فرایند تخصصی برشی کوچک را در ناحیه شکم و عموماً در نزدیک ناف ایجاد می‌ کنند پس از آن یک لوله نازک و منعطف که مجهز به دوربین و نور کافی است به محل مورد نظر انتقال داده میشود و پزشک سعی دارد تخمک را از لوله‌ های فالوپ خارج کند، اینکه متخصصان کدام روش را برای جراحی استفاده کنند بستگی به شدت خونریزی و میزان آسیب دیدگی لوله‌ های رحمی دارد.

در موارد شدید: جراحی اورژانسی و برداشت لوله فالوپ (سالپنژکتومی)

در روش سالپنژکتومی، توده‌ی حاملگی خارج‌رحمی به‌همراه لوله‌ی فالوپ به‌طور کامل برداشته می‌شود.

انتخاب شیوه‌ی جراحی توسط پزشک به عواملی مانند میزان خونریزی، شدت آسیب واردشده، وجود پارگی در لوله، و همچنین سالم بودن یا آسیب‌دیدگی قبلی لوله‌ی رحمی مقابل بستگی دارد.

نکات پایانی در مورد حاملگی خارج رحم

اگر بخواهیم کمی جزئی‌ تر در مورد بارداری خارج از رحم صحبت کنیم باید بدانید که این نوع حاملگی نهایتاً و خیلی زود به مرگ جنین ختم میشود زیرا امکان رشد جنین در لوله‌ های فالوپ وجود ندارد، از طرفی اگر جنین در این محدوده باقی بماند بزرگ تر شدن آن باعث صدمه دیدن دائمی لوله‌ های فالوپ شده و عوارض زیادی را به همراه می‌ آورد.

برای از بین بردن تخمک به دام افتاده متخصصان روش‌ های مختلفی انجام می‌ دهند که دارو درمانی ساده‌ ترین و موثرترین راه است، اما این فرایند زمانی کاربرد دارد که تخمک باعث پارگی لوله‌ های فالوپ نشده باشد و بانوان به بیماری‌ های خاصی مبتلا نباشند.

اگر یک بار بارداری خارج از رحم را تجربه کنید احتمال بروز مجدد چنین اختلالی وجود دارد، پس مهم است که قبل از بارداری تحت نظر پزشک قرار گرفته و هفته‌ های اولیه را با حساسیت بیشتر سپری کنید.

اگر با علائم بارداری خارج از رحم مواجه هستید و با گفته پزشک مطمئن شوید که چنین اختلالی رخ داده است مهم است که درمان‌ های تخصصی را انجام دهید زیرا فرایندهای خانگی اثربخشی مطلوبی در این باره نداشته و ممکن است پاکسازی کامل رحم انجام نشود.

باقیماندن اجزای مختلف از تخمک بارور شده در لوله های فالوپ سلامت رحم را به طور جدی به خطر می‌ اندازد با تمام این تفاسیر مهم است بدانید که با وجود حاملگی خارج از رحم امکان انتقال تخمک به بخش‌ های دیگر رحم وجود ندارد و این مسیر باید توسط تخمک طی شود در غیر این صورت تخمک از بین رفته و روند رشد آن متوقف میشود.

مراقبت‌های بعد از درمان حاملگی خارج رحمی

• پایش وضعیت هورمون‌ها و عملکرد تخمدان‌ها
• مراقبت از زخم جراحی و پیشگیری از عفونت
• استراحت، تغذیه مناسب و حمایت روانی پس از تجربه بارداری ناموفق

آیا پس از حاملگی خارج رحمی امکان بارداری مجدد وجود دارد؟

اکثر افرادی که بارداری خارج رحمی انجام می‌دهند، احتمال اینکه بتوانند بارداری سالمی را داشته باشند وجود دارد و بسیار بالاست.

در صورتی که هر دو لوله‌ی فالوپ هنوز سالم باشند، یا حتی فقط یک لوله سالم مانده‌باشد، تخمک می‌تواند به صورت طبیعی بارور شود.

اگر  2 لوله را برداشتید میتوانید با روش های مختلفی همچون آی وی اف یا آی یو آی باز باردار شوید.

عوارض حاملگی خارج رحمی درمان‌نشده

• پارگی لوله فالوپ و خون‌ریزی داخلی شدید
• شوک و خطر مرگ مادر در صورت تأخیر در درمان
• آسیب به باروری آینده در صورت برداشت لوله‌ها

پیشگیری از حاملگی خارج رحمی

انجام غربالگری در اوایل بارداری می‌تواند میزان مرگ‌ومیر مرتبط با حاملگی خارج‌رحمی را کاهش دهد. زنانی که احتمال بیشتری برای ابتلا به این وضعیت دارند، باید از همان ابتدای بارداری با آزمایش خون و سونوگرافی تحت پایش دقیق قرار گیرند.

بخش زیادی از موارد حاملگی خارج‌رحمی به دلیل وارد شدن آسیب به لوله‌های رحمی اتفاق می‌افتد.

برای کمتر شدن احتمال آسیب‌دیدگی لوله‌های فالوپ، رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

• مشاوره قبل از بارداری برای زنان با سابقه جراحی یا IVF
• پرهیز از مصرف سیگار و کنترل عوامل خطر
• درمان به‌موقع عفونت‌های لگنی و بیماری‌های مقاربتی